سنسور دور موتور یکی از قطعات مهم در خودروها میباشد که به آن سنسور موقعیت میل لنگ نیز گفته میشود و در بازار با نام ESS شناخته میشود. این قطعه در حرکت خودرو نقش اساسی ایفا میکند. برای کسب اطلاعات در این حوزه میتوانید به صفحه علائم خرابی سنسور دور موتور مراجعه کنید.

سنسور دور موتور چیست

قبل از آن که به بررسی سوال علائم خرابی سنسور دور موتور چیست بپردازیم در مرحله اول باید به شما توضیح دهیم که سنسور دور موتور چیست و چه کاربردی دارد.

در پاسخ به سوال سنسور دور موتور چیست باید بگوییم این سنسور که به انگلیسی Crankshaft position sensor یا Engine Speed Sensor یا ESS میباشد قطعه ای الکتریکی میباشد که در موتور های درون سوز تعبیه میشود.

وظیفه سنسور دور موتور به دست آوردن موقعیت مکانی پیستون و سرعت دورانی میل لنگ میباشد.

داده های جمع آوری شده سنسور دور موتور به بخش فرمان موتور ارسال میشود و موتور از این اطلاعات برای فرایند جرقه زنی و دیگر فرایند های خودرو استفاده میکند.

عملکرد سنسور دور موتور

سنسور دور موتور قطعه ایست الکتریکی مغناطیسی که در مقابل چرخ دندانه داری که روی فلایول قرار دارد، نصب شده است. اجزای تشکیل دهنده این سنسور، آهن ربا، سیم پیچ مسی و یک هسته از جنس آهن می باشد.

هنگام چرخش چرخ دنده، میدان مغناطیسی ایجاد شده در سنسور، یک موج سینوسی ایجاد و به سمت ECU ارسال می کند. سپس ECU با محاسبه میزان دامنه و فرکانس دریافت شده، میزان دور موتور خودرو را بدست می آورد.

این داده های ارسال شده علاوه بر تنظیم دور موتور باعث می شود تا ECU، زمان دقیق جرقه زنی در موتور (استارت) را نیز بدست آورده و از این طریق زمان دقیق پاشش سوخت را به انژکتورها اعلام نماید.

محل قرارگیری سنسور دور موتور

همان طور که اشاره کردیم، خبری از سنسور دور موتور در خودروهای کاربراتوری نیست.

در برخی از خودروهای انژکتوری قدیمی نیز از دلکو برای تنظیم دور موتور استفاده می شود.

جالب است بدانید که در این خودروها سنسور موقعیت میل لنگ دقیقا درون دلکو تعبیه می شود.

در بسیاری از خودروهای انژکتوری جدید موجود در ایران، این سنسور روی چرخ دندانه دار متصل به فلایویل نصب می شود.

نحوه تعویض سنسور دور موتور

اگر علت خرابی ماشین شما کثیفی سنسور دور موتور با تراشه های آهن و یا روغن های کثیف بود. باید در اولین مرحله برای جلوگیری از ارسال نادرست سیگنال ها به ecu این قطعه را با دقت از موتور خارج کنید. سپس با کمک یک پارچه تمیز قسمت نوک سنسور را به خوبی تمیز کرده و روغن کاری کنید.

چنانچه مشکل خودروی شما برطرف شد با اولین استارت ماشین روشن می‌شود. ولی اگر همچنان در عیب یابی سنسور موقعیت میل لنگ کد خطا درون حافظه کامپیوتر اتومبیل شما باشد باید حتماً مشکل اصلی را با دستگاه دیاگ بررسی کنید. در نهایت اگر لازم باشد توسط یک تعمیرکار حرفه ای باید سنسور موقعیت میل لنگ خودروی شما تعویض شود‌.

تست سنسور دور موتور

برای عیب‌یابی و تست سنسور دور موتور خودرو می‌توان از دو دستگاه دیاگ یا مولتی‌متر استفاده کرد. در ادامه نحوه تست سنسور دور موتور و کاربرد این دو دستگاه را در ادامه مشاهده می‌کنید:

کاربرد دستگاه دیاگ

برای تست سنسور باید در هنگام استارت‌زدن به دور موتور توجه کنید. در صورتی که عقربه دور موتور عدد صفر را نشان می‌دهد یعنی سنسور میل لنگ مشکل دارد؛ البته خرابی این سنسور ممکن است در خطای دور موتور نشان‌داده نشود که در این صورت باید به کمک دستگاه دیاگ عیب‌یابی شود.

کاربرد دستگاه مولتی‌متر

برای استفاده از دستگاه مولتی‌متر و عیب‌یابی سنسور دور موتور باید دستگاه را روی قسمت اهم قرار داده و سپس سیم‌های مشکی و قرمز را در محل مربوطه وصل کنید؛ پس از آن سیم‌ها را روی پایه‌های یک و دو سنسور متصل کرده و مقدار آن را مقایسه کنید. سنسور پایه قهوه‌ای رنگ در بیشتر خودروها در حالت عادی 380 تا 420 است و مقاومت سنسور دور موتور مشکی در خودروهایی مانند پراید و نیسان وانت بین 880 تا 950 است.

انواع سنسور دور موتور

انواع مختلفی از سنسورها وجود دارد که می‌توان از آن‌ها استفاده کرد: سنسور القایی، سنسور اثر هال، سنسور مقاومت مغناطیسی و سنسور نوری. سنسورهای القایی ساده‌ترین ساختار را دارند و معمولا دستگاه‌های کاملا منفعل هستند. سنسورهای اثر هال و مقاومت مغناطیسی نسبت به سنسورهای القایی دارای مزیت هستند زیرا می‌توانند میدان‌های مغناطیسی ایستا (بدون تغییر) را تشخیص دهند. سنسورهای نوری در برابر رسوب، مقاومت چندانی ندارند اما قادرند دقیق‌ترین تشخیص لبه را ارائه دهند.

چرا سنسورهای دور موتور خراب می‌شوند؟

سنسور دور موتور یک ابزار دقیق است، بنابراین برای خواندن دقیق باید در حالت نوک بالایی کار کند. بدون قرائت دقیق سنسور میل‌لنگ، موتور ممکن است انواع مشکلات مختلف را نشان دهد. ما قصد داریم چند دلیل برای خرابی سنسور دور موتور را بررسی کنیم.

آسیب چرخ و پین: ممکن است از توضیحات ما در مورد نحوه عملکرد سنسور میل‌لنگ به خاطر داشته باشید که سنسور پالس‌های مغناطیسی ایجادشده توسط یک چرخ دندانه‌دار یا یک سری پین را اندازه‌گیری می‌کند. اگر هر یک از دندانه‌های چرخ یا پین‌ها شکسته، خردشده یا ساییده شوند، این امر باعث ایجاد اختلال در الگوی پالس می‌شود. این بدان معناست که نحوه کار سنسور دور موتور اساسا اشتباه خواهد بود زیرا تصور نادرستی از سرعت میل‌لنگ دریافت می‌کند.

مشکلات مغناطیسی: آهن‌ربا، اگرچه برای سنسور ضروری است، اما می‌تواند مشکلاتی را ایجاد کند. آهن‌ربا می‌تواند تراشه‌های فلزی ایجادشده در موتور در اثر اصطکاک را جذب کند. اگر تراشه‌ها به سنسور یا چرخ بچسبند، اندازه‌های سنسور را تغییر می دهند.

مشکلات مربوط به مدار و سیم‌کشی: مدارهای داخلی و سیم‌هایی که سنسور را به برق و ماژول کنترل موتور خودرو (ECU) متصل می‌کنند نیز می‌توانند بسوزند. یک اتصال کوتاه یا یک مدارباز در سنسور باعث می‌شود که اطلاعاتی به ECU داده نشود. اگر سیم‌ها بسوزند، سنسور ممکن است الکترومغناطیس را دریافت نکند یا سیگنالی به ECU منتقل نکند.

عمر مفید سنسور دور موتور چقدر است؟

عمر سنسور دور موتور هیچ بازه‌ی مشخصی ندارد و بطور دقیق نمیتوان مدت مشخصی برای عمر آن در نظر گرفت. عمر این قطعه بستگی به عوامل مختلفی دارد، از جمله سالم بدون قطعه فلایول، استفاده مکرر، شرایط نگهداری، کیفیت ساخت و تولید کننده. طول عمر سنسور دور موتور سرعت به عوامل زیر بستگی دارد:

کیفیت ساخت: سنسورهای با کیفیت بالا و استانداردهای صنعتی مناسب، معمولاً دارای عمر طولانی‌تر هستند.

شرایط کارکرد: شرایط محیطی مانند دما، رطوبت، فشار و ارتفاع مکانیکی، مواد شیمیایی و … ممکن است بر عملکرد و عمر سنسور تأثیر بگذارند.

نوع استفاده: نحوه استفاده از سنسور نقش مهمی در عمر آن ایفا می‌کند. برخی فاکتورهای مانند تغذیه الکترونیک، تغذیه جرقه‌زده، تغذیه الکتروشوک و … ممکن است به سخت‌افزار و نحوه کاربرد سنسور صدمات جبران‌ناپذیر وارد کند.

منبع